مجموعه مقالات صدری زاده / Sadrizadeh Papers

هر کس به فکر تغییر جهان است. اما هیچ کس به فکر تغییر خویش نیست. . . لئو تولستوی

شاخصهاي ارزيابي مديريت بخش انرژي


شاخصهاي ارزيابي مديريت بخش انرژي



سيد فتح الله صدري زاده



تاريخ: اسفند ماه ۱۳۷۹


اصل مقاله درمجموعه مقالات سومين همايش ملی انرژی-ارديبهشت ۱۳۸۰

فايل PDF اصل مقاله


خلاصه مقاله:
در حال حاضر انرژي ابزاري سياسي، اقتصادي و استراتژيك است. امنيت هاي كشورهاي جهان نيز در گرو دسترسي مطمئن به انرژي است. انرژي همچنين در توسعه پايدار كشورها نقش مهمي دارد. با توجه به اهميت بخش انرژي لزوم حفظ محيط زيست انسان و استفاده بهتر از انرژي، لازم است عملكرد بخش انرژي به گونه اي اصولي، دقيق و مداوم مورد ارزيابي قرار گيرد.

مخازن سوخت

از اين رو شناخت و معرفي يك روش علمي و جامع جهت ارزيابي عملكرد مديريت بخش انرژي به نحوي كه ويژگيهاي فردي و اعمال نظرهاي شخصي در نتيجه ارزيابي تاثير نداشته باشد از اهميت ويژه اي برخوردار است.
چنين روشهايي تا به حال معرفي نشده و يا مورد استفاده قرار نگرفته است. بديهي است ارزيابي عملكرد مديريت بخش انرژي نياز به تعريف شاخصهايي دارد كه تمامي ويژگيهاي مهم بخش انرژي را دربر گيرد. همچنين اطلاعات مورد نياز محاسبه شاخصها به آساني و با هزينه كم قابل دسترسي باشد.
براي ارزيابي مديريت بخش انرژي و نيز ساير بخش ها ضروري است نظام ارزيابي عملكرد ايجاد شود. آسيب شناسي وضع موجود و شناسايي نقاط قوت و ضعف هر بخش به كمك ارزيابي امكان پذير است. در ايران رشد مصرف انرژي بيشتر مربوط به بخشهاي خانگي، تجاري و خدمات است. بازده انرژي نيز پايين تر از حد مطلوب است. بر اساس نتايج ارزيابي مي توان به اهدافي چون كاهش نقاط ضعف و نيز استفاده بهتر از منابع انرژي دست يافت.

Evaluation of management in Energy Sector



- Abstract:


Energy as one of the must important political, economic and strategic instrument plays a major role in economic stability, prosperity and development of every country in the world.
Considering the importance of energy sector, factors such as efficient usage, protection of environment should be given priority and therefore performance of this sector must be evaluated regularly. It is therefore essential to define and present a scientific and comprehensive method for evaluation of energy management performance such that personal preferences in the evaluation do not affect the outcome of the said evaluation.
In Iran, growth in energy demand is mainly due to excess usage in homes, commercial entities and service industries. Energy efficiency is also lower than the desired level. Following the results of this evaluation one can achieve the goals of evaluation by reducing the negative factors and better usage of available energy resources.

پمپ بنزين


۱- مقدمه:
شاخصهاي اقتصادي همزمان با رشد توسعه صنعتي كشورها رواج يافته و مورد استفاده قرار مي گرفته اند. بيشينه سازي رشد اقتصادي از اهداف بلند مدت اغلب دولتهاست. بدون ترديد رشد و توسعه اقتصادي مطلوب است اما حفظ محيط زيست نيز ضروري مي باشد. امكان دارد رشد و توسعه اقتصادي به بهاي تخريب محيط زيست حاصل شود. بنابر اين شاخصهاي زيست محيطي نيز از اهميت زيادي برخوردارند. ] 1 [اصول و مفاهيم بهره وري ابتدا در واحدهاي بزرگ توليدي به كار گرفته شد. امروزه از شاخصهاي بهره وري حتي در واحدهاي خدماتي نيز نيز استفاده مي شود. همچنين مديريت را علم جستجوي بهره وري بيشتر تعريف مي كنند ] 2 [. بهره وري نيروي انساني، بهره وري ماشين آلات، بهره وري سرمايه و ساير عوامل توليد از انواع بهره وري جزيي هستند.
در ايران نيز بعضي از سازمانهاي بزرگ عمومي و دولتي در زمينه استاندارد سازي ساختار شاخصهاي كليدي ارزيابي مديريت تلاشهاي مثبتي داشته اند ] 3 [. اما اثر تورم روي شاخصها و يافتن يك شاخص كلي به روش علمي عملكرد مديريت را در مقاطع مختلف زماني ارزيابي نمايد كمتر مورد توجه قرار گرفته است. با توجه به كارهاي انجام شده قبلي نگارنده روشي براي ارزيابي عملكرد مديريت شركتهاي ساختماني و پيمانكاري ارائه نمود ] 4 [.
با توجه به نقش انرژي در توسعه پايدار كشور لازم است عملكرد مديريت بخش انرژي بطور دقيق و مستمر مورد ارزيابي قرار گيرد. ايران از يك طرف داراي ذخاير بزرگ نفت و گاز است ] 5 [ و از طرف ديگر يك كشور در حال توسعه مي باشد. سهم ايران در صادرات گاز طبيعي در آينده مي تواند در خور توجه باشد ] 6 [. با توجه به موارد فوق شاخصهاي ارزيابي مديريت بخش انرژي در ايران با ساير كشورها به ويژه كشورهاي صنعتي متفاوت خواهد بود. يك روش استاندارد و علمي جهت ارزيابي عملكرد مديريت دو هدف عمده را دنبال مي كند:
۱- شناسايي نقاط قوت و ضعف و تلاش جهت شكوفايي و افزايش قابليتها
۲- آسيب شناسي وضع موجود به منظور كاهش نقاط ضعف و استفاده بهتر از منابع انرژي
.
بديهي است ارزيابي عملكرد مديريت بخش انرژي كشور نياز به تعريف شاخصهايي دارد كه به روش واحدي قابل استفاده باشد. همچنين تمامي ويژگيهاي مهم بخش انرژي را دربر گيرد. در اين مقاله ابتدا كارهاي انجام شده در اين زمينه و ويژگيهاي مهم شاخصها بررسي مي شود. سپس شاخصهاي مهم ارزيابي مديريت بخش انرژي و اطلاعات مورد نياز معرفي مي گردند. در ادامه كار روش محاسبه شاخصهاي نسبي بيان مي شود. پس از آن شاخص كلي ارزيابي مديريت بخش انرژي ارائه مي شود. در خاتمه نيز نتايج بدست آمده و مراجع مورد استفاده ذكر مي شود.

۲- روش ارزيابي عملكرد مديريت بخش انرژي

۲-۱- ويژگيهاي مهم شاخصها
امكانات، موقعيتها، محدوديتها و شرايط محيطي كشورهاي مختلف با هم متفاوت است. همچنين با توجه به نوع، وظايف، حوزه هاي كاري و اثرات زيست محيطي امكان دارد شاخصهاي متنوعي قابل تعريف باشند. به هر حال اين شاخصها بايد داراي ويژگيهاي زير باشند:
۱- شاخصها و اطلاعات مورد استفاده در محاسبه شاخصها بايد به آساني و با كمترين هزينه در دسترس قرار گيرند.
۲- شاخصها بايد به راحتي قابل تعريف باشند و درك آنها نسبتا ساده باشد.
۳- شاخصها بايد كميت هاي قابل اندازه گيري را در بر گيرد.
۴- شاخصها بايستي قابليت اندازه گيري مهمترين ويژگيهاي سيستم را داشته باشند.
۵- در مورد شاخصهاي حياتي و هشدار دهنده و حساس، زمان دسترسي به اطلاعات كوتاه باشند.
۶- شاخصهايي كه مناطق مختلف جغرافيايي و گروههاي اجتماعي را مقايسه مي كنندنيز سودمند هستند.
۷- شاخصهايي كه مبناي مقايسه بين المللي هستند كاربردهاي زيادي دارند اما بايد با احتياط با آنها برخورد كرد. امكانات، موقعيتها و شرايط محيطي كشورهاي مختلف را هميشه بايد در نظر داشت.
حال با توجه به ۷ويژگي فوق شاخصهاي مهم ارزيابي مديريت بخش انرژي ايران تعريف ميشوند.

۲-۲- شاخصهاي مهم ارزيابي مديريت بخش انرژي
به منظور استاندارد كردن ارزيابي عملكرد مديريت بخش انرژي در هر دو حوزه توليد و مصرف انرژي شاخصهاي زير تعريف مي شوند. در تمامي اين شاخصها افزايش مقادير مطلوب خواهد بود.
۱- شاخص توليد انرژي
۲- شاخص سرمايه گذاري در بخش انرژي
۳- شاخص نسبت درآمد بخش انرژي
۴- شاخص صادرات انرژي اوليه
۵- شاخص سرانه مصرف
۶- شاخص انرژيهاي غير اوليه
۷- شاخص بهره وري نيروي انساني
۸- شاخص بازده نيروگاههاي حرارتي
۹- شاخص تغيير بهاي انرژي
۱۰- شاخص نسبت زيست محيطي سدها

۲-۳- تعريف شاخصها
در اين بخش شاخصهاي معرفي شده در بخش قبل تعريف مي شوند. متفاوت بودن نرخ تورم در ايران با ديگر كشورها و مسئله ارزش برابري پول رايج كشور با ارزهاي رسمي از جمله مواردي است كه بايد همواره مورد توجه قرار گيرند. بعنوان مثال شدت انرژي در ايران در نشريات خارجي بسيار كمتر از مقدار واقعي منظور شده است. زيرا از يك طرف ارزش برابري دلار به ريال 1751 ريال منظور شده و از طرف ديگر ميزان انرژي مصرفي كشـور بسيـار كمتـر از مقـدار واقعي تعيين شده است ] 5 [. بنا بر اين حذف چنين مشكلاتي در تعريف شاخصها منطقي و مطلوب است.

شاخص توليد ساليانه انرژي
اين شاخص نسبت ساليانه توليد انرژي در كشور را به توليد ناخالص ملي نشان مي دهد. واحد انرژي توليدي هزار تن متريك نفت خام و توليد ناخالص ملي بر حسب پول رايج ايران مي باشد.

شاخص سرمايه گذاري در بخش انرژي
اين شاخص نسبت سرمايه گذاري ساليانه در بخش انرژي به كل سرمايه گذاري بخش صنعت كشور را نشان مي دهد.

شاخص نسبت درآمد بخش انرژي
اين شاخص نسبت كل درآمد بخش انرژي به هزينه كل ساليانه اين بخش را نشان مي دهد.
شايان ذكر اينكه به علت پيشرفت تكنولوژي، هزينه توليد نفت طي سالهاي اخير به طور چشمگيري كاهش يافته و اين هزينه كه زماني براي برخي از منابع نفتي درياي شمال و ديگر منابع گاه تا بيش از 16 دلار در هر بشكه مي رسيد اكنون به كمتر از ۶دلار در هر بشكه كاهش يافته است. اما براي انتقال گاز طبيعي پيشرفت چنداني حاصل نشده است.

شاخص صادرات انرژي اوليه
در كشورهاي توسعه يافته معمولا از شدت انرژي بطور گسترده اي استفاده مي شود. شدت انرژي، مقدار انرژي مصرفي براي توليد يك واحد كالا و خدمات را نشان مي دهد. طي دو دهه گذشته شدت انرژي در كشورهاي توسعه يافته كاهش يافته است ] 1 و 5 و 7 [. به عكس شدت انرژي طي سالهاي گذشته در ايران افزايش چشمگيري داشته است ] 5 [. واقعيت اين است كه بخشهاي خانگي، تجاري و خدماتي در ايران بيشترين سهم را در مصرف انرژي داشته اند. با توجه به اينكه ايران يك كشور صادر كننده انرژي اوليه (به ويژه نفت) مي باشد، نگارنده به جاي شدت انرژي شاخص صادرات انرژي اوليه را به صورت زير معرفي مي نمايد:

شاخص سرانه مصرف
اين شاخص نسبت مصرف انرژي در جهان به مصرف انرژي در كشور را نشان مي دهد:
اين شاخص را مي توان به صورت ساده تر نوشت:
مقدار عددي كسر دوم حدود 0105/0 مي باشد. مفهوم آن اين است كه جمعيت ايران اندكي بيش از يك درصد جمعيت جهان است. جدول (1) شاخص سرانه مصرف را براي آسيا، چين، ايران و تركيه طي سالهاي ۱۹۸۷و ۱۹۹۴نشان مي دهد ] 8 [. مقدار عددي كسر اول نيز از ۱۴۲در سال ۱۹۹۸به مقدار ۱۰۱در سال ۱۹۹۴رسيده كه بيانگر افزايش سريع سرانه مصرف انرژي در ايران است.
اعداد جدول (1) بيانگر آن است كه سرانه مصرف انرژي در آسيا كمتر از سرانه مصرف انرژي جهان است. همچنين سرانه مصرف انرژي در چين همواره نزديك به سرانه مصرف آسياست. علت آن هم اين است كه بيش از ۲۰درصد جمعيت جهان در چين زندگي مي كنند. سرانه مصرف انرژي در ايران بتدريج به سرانه مصرف انرژي جهان نزديك شده است. ميانگين رشد مصرف سرانه در ايران حدود ۵درصد بوده است.

شاخص انرژي هاي غير اوليه
در حال حاضر حدود ۹۶درصد انرژي مورد نياز كشور از محل مصرف فرآورده هاي نفتي و گاز طبيعي تامين مي شود. حاملهاي مختلف انرژي اگر به صورتي كه در طبيعت وجود دارد مورد استفاده قرار گيرند حاملهاي انرژي اوليه ناميده مي شوند. نفت خام، گاز طبيعي و ذغال سنگ از جمله انرژيهاي اوليه هستند. در صورتي كه انرژيهاي اوليه تبديل به حاملهاي ديگر انرژي شوند آنها را حاملهاي انرژي ثانويه مي نامند. برق و انرژي شيميايي از جمله انواع انرژي ثانويه هستند. اگر اين حاملها پس از مصرف باز توليد نشود آنها را حاملهاي انرژي فنا پذير يا تجديد ناپذير گويند. ذغال سنگ، نفت و گاز و ساير سوختهاي فسيلي از جمله انرژيهاي فنا پذير هستند. اگر اين حاملها پس از مصرف باز هم قابل توليد باشند آنها را حاملهاي انرژي فنا ناپذير مي گويند. انرژي خورشيدي، باد و برق آبي از جمله انرژيهاي فنا ناپذير هستند كه متاسفانه سهم چنداني در تامين انرژي مورد نياز ايران و جهان ندارند. انرژيهاي غير اوليه شامل انرژيهاي ثانويه و انرژيهاي فنا ناپذير است.

شاخص بهره وري نيروي انساني
بديهي است بهره وري نيروي انساني با ميزان انگيزش و تواناييهاي آنها متناسب است ] 2 [.

شاخص بازده نيروگاههاي حرارتي
انرژي حاصل از يك كيلو وات ساعت برق به طور ثابت معادل ۸۶۰كيلوكالري تعريف شده است ] 8 [. متوسط بازده واحدها يا نيروگاههاي حرارتي بصورت زير تعريف مي شود:
در حال حاظر بخش عمده نياز برق كشور از طريق نيروگاههاي حرارتي تامين مي شود و سهم نيروگاههاي آبي در تامين برق كشور كمتر از 7 درصد مي باشد. در مواقع خشكسالي مانند سالهاي ۱۳۷۸و ۱۳۷۹تامين همين مقدار انرژي برق آبي نيز دشوار خواهد بود. مخرج كسر فوق از سال ۱۳۶۰تا ۱۳۷۵بين ۲۹۵۹تا ۲۶۲۳كيلوكالري در نوسان بوده است. به بيان ساده تر بازده نيروگاههاي حرارتي كشور طي اين مدت بين ۲۹تا 8/32 درصد اندازه گيري شده كه بازده پايين و نامطلوبي را نشان مي دهد. در نيروگاههاي سيكل تركيبي معمولا بازده بالاتر از مقادير مذكور مي باشد.

شاخص تغيير بهاي انرژي
بهاي انرژي در ايران براي مصارف خانگي، تجاري و خدماتي نسبت به كشورهاي توسعه يافته پايين است. به همين دليل مصرف انرژي در اين بخشها به سرعت در حال افزايش است. در واقع اتلاف انرژي در كشور زياد و بهره وري مصرف پايين است. طي سالهاي ۱۳۷۸و ۱۳۷۹دولت بهاي بنزين را بترتيب ۷۵و ۱۰درصد افزايش داده است. شاخصهاي تغيير بهاي انرژي بصورت زير تعريف مي شود:
ميانگين نرخ تورم ساليانه در كشور از 5/49 درصد در سال ۱۳۷۴به حدود ۲۰درصد در سال ۱۳۷۸كاهش يافته و پيش بيني مي شود اين مقدار براي سال ۱۳۷۹زير ۲۰درصد باشد.

شاخص نسبت زيست محيطي سدها
هرچند ميزان انرژي توليد شده توسط مولدهاي آبي در كشور ناچيز است، اما اثرات زيست محيطي سدها امكان دارد بسيار كسترده باشد ] 9 [. شاخص نسبت زيست محيطي سدهاي داراي مولد آبي به صورت زير تعريف مي شود:
شاخص مذكور براي ۱۱سد كشور در پايان سال ۱۳۷۸حدود ۵۳كيلووات در هكتار مي باشد كه رقم ناچيزي است. اين نسبت براي تعدادي از سدهاي كشور در جدول (2) درج گرديده است.
پايين ترين نسبت زيست محيطي مربوط به سد درودزن در استان فارس و برابر 6/1 كيلووات در هر هكتار درياچه پشت سد مي باشد. اين نسبت همچنين در سد زاينده رود 5/11 مي باشد. بالاترين نسبت زيست محيطي متعلق به سد دردست احداث كارون - 3 با 8/434 كيلووات در هكتار خواهد بود كه با طرح توسعه نيروگاه باز هم افزايش خواهد يافت. جالب توجه اينكه در سدهاي با نسبت زيست محيطي پايين در مواقع خشكسالي نيروگاهها عموما از مدار خارج مي شوند.

۴-۲- اطلاعات مورد نياز در محاسبه شاخصها
با توجه به تعاريف شاخصهاي ارزيابي مديريت بخش انرژي مي توان اطلاعات مورد نياز محاسبه شاخصها را به شرح زير بيان نمود:
۱- توليد ساليانه انرژي اوليه معادل هزار تن نفت خام.
۲- توليد ناخالص ملي به ميليون ريال.
۳- ميزان سرمايه گذاري در بخش انرژي.
۴- كل ميزان سرمايه گذاري در بخش صنعت.
۵- درآمد كل ساليانه بخش انرژي كشور.
۶- هزينه كل ساليانه بخش انرژي كشور.
۷- صادرات انرژي اوليه معادل هزار تن نفت خام.
۸- كل مصرف داخلي انرژي اوليه معادل هزار تن نفت خام.
۹- سرانه مصرف انرژي در جهان.
۱۰- سرانه مصرف انرژي كشور.
۱۱- مجموع انرژيهاي غير اوليه مصرفي در طي يكسال.
۱۲- كل انرژي مصرفي كشور.
۱۳- مقدار كل انرژي توليد شده ساليانه كشور.
۱۴- تعداد شاغلين بخش انرژي كشور.
۱۵- بازده نيروگاههاي حرارتي.
۱۶- نرخ افزايش بهاي ساليانه انرژي در كشور.
۱۷- نرخ تورم ساليانه در كشور.
۱۸- ظرفيت كل نيروگاههاي برق آبي به كيلووات.
۱۹- مجموع مساحت درياچه سدهاي با نيروگاه آبي به هكتار.
۲۰- سال مبناي ارزيابي.

۵-۲- شاخصهاي نسبي ارزيابي مديريت
با توجه به تعاريف و اطلاعات بكار رفته در محاسبه شاخصها مشخص مي شود كه اولا شاخصها داراي يك واحد مشخص نيستند. همچنين بعضي از شاخصها بصورت درصد يا بدون بعد هستند. ثانيا دامنه تغييرات شاخصها از اعداد كوچكتر از واحد تا اعداد بزرگ و چندين رقمي است. براي استفاده از شاخصها در محاسبه شاخص كل ارزيابي، شاخصهاي نسبي بصورت زير تعريف مي شوند:
با توجه به تعريف فوق شاخصهاي نسبي دو ويژگي عمده خواهند داشت:
الف- شاخصهاي نسبي كميت هاي بدون بعد (ديمانسيون) هستند.
ب - شاخصهاي نسبي اعدادي بين مثبت يك تا منفي يك هستند.
حال با توجه به دو ويژگي فوق يكنواخت سازي تاثير و نيز تركيب شاخصها امكان پذير خواهد بود. تركيب شاخصها و نحوه محاسبه شاخص كلي در بخش بعد ارائه مي شود. شاخصهاي نسبي نقاط قوت و ضعف بخش انرژي را مشخص خواهند كرد. اين شاخصها همچنين روند تغييرات بهره وري در هر يك از اجزاء بخش انرژي را نشان مي دهند.

۶-۲- شاخص كلي ارزيابي مديريت بخش انرژي
اين بخش نتايج عملكرد مديريت بخش انرژي را بيان مي كند. حاصل ارزيابي مديريت بخش انرژي در هر سال يك عدد نسبي خواهد بود كه مقايسه خوبي بين سالهاي قل و بعد از آن سال مشخص ارائه خواهد كرد. اين نقاط منحني ارزيابي عملكرد مديريت بخش انرژي را ايجاد مي كنند كه شدت و ضعف مديريت را طي سالهاي مورد ارزيابي نشان خواهد داد. نمونه اي از اين نتايج به عنوان مثال در جدول (۳) درج گرديده است. شايان ذكر اينكه هركدام از شاخصها مي توانند متناسب با وزن و اهميت خود ضرايب متفاوتي داشته باشند و پس از اعمال ضرايب با هم تركيب شوند. در جدول (۳) جهت سادگي كار شاخص كلي بصورت زير مورد استفاده قرار گرفته است:
(13)مجموع جبري شاخصهاي نسبي در همان سال = شاخص كلي ارزيابي عملكرد ساليانه

۳- نتيجه گيري
۱- امنيت ملي كشورهاي جهان در گرو دسترسي مطمئن به انرژي است.
۲- در ايران ۹۶درصد انرژي مصرفي از منابع سوختهاي فسيلي كه فناپذير هستند تامين مي شود.
۳- توليد و مصرف انرژي در ايران با حالت بهينه فاصله زيادي دارد.
۴- با وجود ذخاير عظيم گاز طبيعي در كشور سهم ايران در صادرات اين نوع سوخت ناچيز است.
۵- بر خلاف كشورهاي توسعه يافته سرانه مصرف و نيز شدت انرژي در ايران رو به افزايش است.
۶- ارزيابي عملكرد مديران بخشهاي اجرايي سبب افزايش بهره وري خواهد شد.
۷- نقاط قوت و ضعف مديريت بخش انرژي در ارزيابي مشخص خواهد شد.
۸- مديران و شاغلين بخش انرژي بايد سيستم ارزيابي را درك كرده و به آن اعتماد داشته باشند.
۹- ارزيابي عملكرد مديريت بخش انرژي بايد تمامي منابع، فعاليتها و ويژگيهاي اين بخش را در بر گيرد.
۱۰- ايجاد نظام ارزيابي عملكرد دستگاههاي اجرايي بر اساس يافته هاي اين تحقيق توصيه مي شود.

۴- مراجع
1- Anderson, V. "Alternative Economic Indicators", First Edition, UK, 1991
۲- غلامرضا خاكي، "آشنايي با مديريت بهره وري"، صفحات ۲۰تا ۵۱، كانون فرهنگي انتشاراتي سايه نما، ۱۳۷۶
۳- "استاندارد سازي ساختار شاخصهاي كليدي ارزيابي مديريت"، دفتر امور مديران بنياد مستضعفان و جانبازان انقلاب اسلامي، ۱۳۷۷
۴- "چكيده مقالات پنجمين كنفرانس بين المللي عمران ۱۹تا ۲۱ارديبهشت ۱۳۷۹"، صفحات ۱۶۹، ۱۷۰، دانشگاه فردوسي مشهد، ۱۳۷۹
۵- "موقعيت انواع منابع انرژي در ايران و جهان و بهره برداري از آن"، روزنامه اطلاعات روزهاي ۴- ۱۱- ۱۶و ۱۷خرداد ۱۳۷۹
۶- مصطفي شريف النبي، "خيز مجدد براي اجراي پروژه هاي LNG"، نشريه اقتصاد انرژي، شماره ۱۱و ۱۲، صفحات ۲۶تا ۳۳، ۱۳۷۹
۷- "كاهش مصرف انرژي در جهان"، نشريه اقتصاد انرژي، شماره ۱۱و ۱۲، صفحات ۶۰تا ۶۱، ۱۳۷۹
۸- "سالنامه آماري كشور ۱۳۷۵"، صفحات ۲۳۷تا ۲۵۷، مركز آمار ايران، ۱۳۷۶
۹- سيد فتح اله صدري زاده (ترجمه)، "ساخت بزرگترين سد دنيا در چين"، نشريه پيام آبادگران، شماره هاي ۱۵۸و ۱۵۹، صفحات ۵۰تا ۵۴، ۱۳۷۸
.

+   سید فتح الله صدری زاده ; ۳:٤٧ ‎ب.ظ ; یکشنبه ٢٦ آبان ۱۳۸۱
    نظر شما ()  
 

design by macromediax ; Powered by PersianBlog.ir